| Parmenides als literaire inspiratiebron |
|
Over de roman Uit het niets (Overgenomen uit Parmenides, tijdschrift voor ware filosofie, jg. 23, nr.5, november 2007, blz. 12-20) Door Peter Vogelsang Er zijn niet veel romans waarin filosofie, laat staan de filosofie van Parmenides, expliciet een belangrijke rol speelt. Daarom las ik Uit het niets van Herman Franke, het eerste deel van de `doorlopende roman’ VOORBIJ IK EN WAARGEBEURD. Ik moet zeggen dat ik het adembenemend vond. Als ik een boek soms even wegleg om op adem te komen of om het gelezene op mij in te laten werken dan geven lichaam en geest daarmee aan dat ik iets heel moois aan het lezen ben. Het zit compositorisch knap in elkaar, vol symmetrie of spiegelbeeld of hoe moet je zoiets benoemen? Daarnaast heb ik genoten van alle verhalen. Ook na het voor de tweede keer te hebben gelezen bleef mijn bewondering voor Uit het niets onverminderd van kracht, om in termen van het weerbericht te spreken. Maar als ik nu moet zeggen wat er zo opvallend aan is, weet ik niet goed wat ik moet zeggen en waar ik zal beginnen. Een boek direct herlezen doe je niet gauw, tenzij je nieuwsgierig bent naar iets dat zich aandient als een mysterie. Want dat is het toch wel als je het boek na twee keer lezen tegen het licht houdt. Dat komt in de eerste plaats omdat het geen roman is in de gebruikelijke zin des woords, wat je misschien wel zou verwachten gezien de reeks romans die aan deze roman van Franke voorafgingen. Maar op verwachtingen mag je nooit vertrouwen, vooral niet bij een schrijver die altijd moet zorgen voor verrassingen, hoe dan ook. Ten tweede is de eerste indruk er een van verbrokkeling met betrekking tot het geheel. Er zit ogenschijnlijk geen samenhang in al die verhalen die door een ik-figuur of aan een ik-figuur worden verteld, verhalen die overgaan in andere verhalen of associatief onderbroken worden door weer andere verhalen (weergegeven in een kleiner lettertype) waarna de draad weer wordt opgepakt van het verhaal waar het allemaal mee begon. Het is alsof de eenheid plaats heeft gemaakt voor een veelheid waar de samenhang van ontbreekt of onzichtbaar is gemaakt om het maar vooral niet te laten lijken op een autobiografische roman. |